@article {454, title = {Is de spontane spraak van kinderen met een cochleair implantaat even verstaanbaar als die van normaalhorende leeftijdsgenoten?}, year = {2019}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Amsterdam, The Netherlands}, abstract = {Deze bijdrage focust op de verstaanbaarheid van kinderen met een cochleair implantaat, d.i. de mate waarin "de hoorder in staat is om in de geluidsstroom woorden te herkennen, in een specifieke volgorde" (Rietveld \& van Heuven, 2001, p.7). Verstaanbaarheid wordt meestal onderzocht op basis van een Likertschaal of transcripties. Bij spontane spraak liggen transcripties echter moeilijk omdat ze niet vergeleken kunnen worden met een modeltranscriptie. Een Likertschaal is meestal weinig gedetailleerd, waardoor snel maximumscores behaald worden. In deze presentatie wordt daarom een alternatieve analysetechniek voor spontane spraak toegepast: entropie. Van zestien zevenjarige Vlaamse lagereschoolkinderen met een cochleair implantaat (CI) en zestien normaalhorende leeftijdsgenoten werden korte spontane uitingen voorgelegd aan 105 luisteraars die de uitingen orthografisch transcribeerden. De transcripties werden op woordniveau opgelijnd en geanalyseerd d.m.v. entropie. Hierbij wordt de mate van {\textquotedblleft}chaos{\textquotedblright} gemeten. Principe: hoe groter de overeenkomst tussen transcripties, hoe minder {\textquotedblleft}chaos{\textquotedblright} en hoe lager de entropiescore. We verwachtten dat de CI-kinderen wat minder goed verstaanbaar zouden zijn, maar ook dat hun verstaanbaarheid onderling zou vari{\"e}ren (Montag et al., 2014; Peng et al., 2004). De transcripties van de uitingen van normaalhorende kinderen kwamen onderling sterker overeen dan die van CI-kinderen. Zevenjarige normaalhorende kinderen zijn dus verstaanbaarder dan leeftijdsgenoten met een CI. De scores van de CI-groep varieerden, maar driekwart behaalde scores die vergelijkbaar zijn met die van normaalhorende kinderen. Referenties Montag, J. L., AuBuchon, A. M., Pisoni, D. B., \& Kronenberger, W. G. (2014). Speech intelligibility in deaf children after long-term cochlear implant use. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 57(6), 2332-2343. https://doi.org/10.1044/2014_JSLHR-H-14-0190 Peng, S.-C., Spencer, L. J., \& Tomblin, J. B. (2004). Speech intelligibility of pediatric cochlear implant recipients with 7 years of device experience. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 47(6), 1227-1236. https://doi.org/10.1044/1092-4388(2004/092) Rietveld, A. C. M., \& van Heuven, V. J. (2001). Algemene fonetiek. Bussum: Coutinho. }, author = {Nathalie Boonen and Hanne Kloots and Steven Gillis} } @article {435, title = {Spraakkwaliteit van kinderen met een gehoorverlies in de oren van niet-moedertaalsprekers}, year = {2018}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Amsterdam, The Netherlands}, abstract = {In het bestaande perceptieonderzoek naar spraakontwikkeling hebben de luisteraars die de kwaliteit van de spraak beoordelen doorgaans dezelfde moedertaal als de onderzochte kinderen. Ons experiment verkent een alternatief. In een paarsgewijze vergelijkingstaak werd de spraakkwaliteit van Vlaamse normaalhorende kinderen en kinderen met een gehoorverlies beoordeeld door moedertaalsprekers en niet-moedertaalsprekers. Toegevoegde waarde: luisteraars zonder enige kennis van de bestudeerde taal(structuur) baseren hun beoordelingen noodzakelijkerwijs op spraakgerelateerde elementen en worden niet afgeleid door bv. een normatieve visie op de standaarduitspraak of via uitspraakonderwijs verworven idee{\"e}n m.b.t. een regionale of dialectische klankkleur. Van zeven normaalhorende kinderen en veertien kinderen met een gehoorverlies werden 126 korte Nederlandse nonsenszinnen verzameld. Deze zinnen werden in paren voorgelegd aan 81 moedertaalsprekers van het Frans, Duits, Italiaans en het Nederlands met behulp van een tool voor paarsgewijze vergelijking (D-PAC) die vertrekt vanuit een holistische visie op beoordeling. Per paar werd aan de luisteraars gevraagd welke stimulus het beste klonk. Het eindresultaat: een rangorde van de stimuli volgens spraakkwaliteit. Als we de rangorde analyseren, zien we aan de ene kant vooral normaalhorende kinderen terwijl kinderen met een gehoorverlies zich geclusterd aan het andere uiteinde bevinden. Deze verdeling van de stimuli was zeer gelijklopend voor alle luisteraarsgroepen. Ze hoorden dus allemaal een kwalitatief verschil tussen de spraak van normaalhorende kinderen en kinderen met een gehoorverlies. Spraak van normaalhorende kinderen werd unaniem als beter ervaren dan die van kinderen met een gehoorverlies. De talige achtergrond van de luisteraar blijkt dus nauwelijks of geen invloed te hebben op de beoordelingen. }, author = {Nathalie Boonen and Hanne Kloots and Steven Gillis} } @article {21, title = {Klinken normaalhorende kinderen beter dan kinderen met een gehoorverlies?}, year = {2017}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Amsterdam, The Netherlands}, abstract = {

Onderzoek naar de spraakontwikkeling van kinderen met een gehoorverlies focust vaak op spraakproductie. Klinkers en medeklinkers worden minder duidelijk uitgesproken en ook het tempo blijkt langzamer te zijn [1, 2, 3]. Hoe luisteraars deze types spraak waarnemen (= spraakperceptie), is echter nog nauwelijks onderzocht. Op die leemte speelt ons onderzoek in. We onderzoeken of luisteraars normaalhorende kinderen en kinderen met een gehoorverlies van elkaar kunnen onderscheiden.

60 luisteraars beluisterden nonsenszinnetjes van het type {\textquotedblleft}Ik heb lala gezegd{\textquotedblright}, afkomstig van 7 normaalhorende kinderen, 7 kinderen met een cochleair implantaat en 7 kinderen met een akoestisch hoortoestel. De beoordeling gebeurde via paarsgewijze vergelijkingen met de tool D-PAC [4]. Telkens werden er twee uitingen vergeleken (65 vergelijkingen per luisteraar). Uiteindelijk resulteerde de vraag {\textquotedblleft}Welk kind klinkt het beste?{\textquotedblright} in een rangschikking van de best tot de slechtst klinkende uiting. Normaalhorende kinderen klonken volgens de luisteraars {\textquotedblleft}beter{\textquotedblright} dan kinderen met een gehoorverlies. Kinderen met een cochleair implantaat klonken beter dan kinderen met een akoestisch hoortoestel. Hun spraak werd ook sterker geapprecieerd naarmate ze het implantaat langer droegen.

Referenties

[1] Baudonck, N., Dhooge, I., D{\textquoteright}haeseleer, E. en Van Lierde, K. (2010), {\textquoteleft}A comparison of the consonant production between Dutch children using cochlear implants and children using hearing aids{\textquoteright}. Int. J. Pediatr. Otorhinolaryngol, 74-4, 416-421.
[2] Vanormelingen, L., De Maeyer, S. en Gillis, S. (2016), {\textquoteleft}A comparison of maternal and child language in normally-hearing and hearing- impaired children with cochlear implants{\textquoteright}. Language, Interaction and Acquisition, 7-2, 145-179.
[3] Verhoeven, J., Hide, {\O}., De Maeyer, S., Gillis, S. en Gillis, S. (2016), {\textquoteleft}Hearing impairment and vowel production.{\textquoteright}. J. Comm. Disord., 59,. 24-39.
[4] De Maeyer, S., Bouwer, R., Van Gasse, R., Goossens, M. (2017), {\textquoteleft}Competenties kwaliteitsvol beoordelen met D-PAC{\textquoteright}. EXAMENS. Tijdschrift toetspraktijk, 14-1, 11-17.

}, author = {Nathalie Boonen and Hanne Kloots and Steven Gillis} } @article {127, title = {Brabbelen en het gehoor: Aspecten van fonatie en articulatie in het vocalisatiepatroon van doofgeboren baby{\textasciiacute}s na cochleaire implantatie}, year = {2009}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Brabbels zijn prelexicale vocaliseringen waarin fonatie en articulatie vlot gecombineerd worden. Normaal beginnen baby{\textquoteright}s te brabbelen tussen de leeftijd van 6 en 10 maanden ([3], [4], [6], [8]). Bij doofgeboren kinderen ontwikkelt deze belangrijke vocale mijlpaal zich pas veel later of zelfs helemaal niet ([2], [5]). Recent onderzoek heeft aangetoond dat de auditieve stimulatie die zeer vroege cochleaire implantatie (CI) biedt, ervoor zorgt dat doofgeboren baby{\textquoteright}s gaan brabbelen zoals hun normaal horende leeftijdsgenoten ([1], [7]). Onze studie gaat na of de vocaliseringen van zulke vroeg-ge{\"\i}mplanteerde baby{\textquoteright}s zich tijdens de brabbelperiode volgens dezelfde patronen ontwikkelen als die van normaal horende kinderen. De resultaten tonen aan dat beide groepen kinderen met vergelijkbare frequenties gebruik maken van brabbeluitingen, maar dat kinderen met een CI relatief vaker uitingen met onderbroken fonatie produceren, terwijl normaal horende kinderen doorlopende fonatie prefereren. De verschillende auditieve ervaring van beide groepen lijkt dus een invloed te hebben op hun vocalisatiepatroon in de prelexicale periode.

Referentielijst

[1] Colletti, V., Carner, M., Miorelli, V., Guida, M., Colletti, L., \& Fiorino, F. G. (2005). Cochlear Implantation at under 12 months: Report on 10 Patients. The Laryngoscope, 115(3), 445-449.

[2] Koopmans-van Beinum, F. J., Clement, C. J., \& van den Dikkenberg-Pot, I. (2001). Babbling and the lack of auditory speech perception: A matter of coordination? Developmental Science, 4(1), 61-70.

[3] Koopmans-van Beinum, F. J., \& van der Stelt, J. (1986). Early stages in the development of speech movements. In B. Lindblom \& R. Zetterstrom (Eds.), Precursors of Early Speech (pp. 37-50). New York: Stockton.

[4] Oller, D. K. (1980). The emergence of the sounds of speech in infancy. In G. H. Yeni-Komshian, J. F. Kavanagh \& C. A. Ferguson (Eds.), Child Phonology. Volume 1: production (pp. 93-112). New York: Academic Press.

[5] Oller, D. K., \& Eilers, R. E. (1988). The role of audition in infant babbling. Child Development, 59, 441-449.

[6] Roug, L., Landberg, I., \& Lundberg, L.-J. (1989). Phonetic development in early infancy: a study of four Swedish children during the first eighteen months of life. Journal of Child Language, 16, 19-40.

[7] Schauwers, K., Gillis, S., Daemers, K., De Beukelaer, C., \& Govaerts, P. J. (2004). Cochlear implantation between 5 and 20 months of age: The onset of babbling and the audiologic outcome. Otology \& Neurotology, 25, 263-270.

[8] Stark, R. E. (1980). Stages of Speech Development in the First Year of Life. In G. H. Yeni-Komshian, J. F. Kavanagh \& C. A. Ferguson (Eds.), Child Phonology. Volume 1: production. New York: Academic Press.

}, author = {Inge Molemans and Renate van den Berg and Lieve Van Severen and Paul Govaerts and Steven Gillis} } @article {326, title = {Early speech development in young children with a cochlear implant}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, author = {Steven Gillis and Karen Schauwers and Paul Govaerts} } @article {230, title = {"Ik was toch wel blij dat ik van mijn hobby mijn beroep kon maken" - De uitspraak van het possessivum mijn in het Standaardnederlands}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In het kader van het VNC-project Variatie in de uitspraak van het Standaardnederlands werd een sociolingu{\"\i}stisch interview afgenomen van 80 Vlaamse en 80 Nederlandse leraren Nederlands. De steekproef was gestratificeerd naar regio (4 regio{\textquoteright}s in Vlaanderen, 4 in Nederland), sekse (evenveel mannen als vrouwen) en leeftijd (de helft van de sprekers is geboren voor 1955, de andere helft na 1960). De spontane spraak die in het kader van dit project verzameld werd, vormt momenteel de basis voor onderzoek naar reductieverschijnselen in de standaardtaal. In deze presentatie brengen we verslag uit van een studie naar de uitspraak van het possessivum mijn. De 160 gesprekken bevatten in totaal 1253 realisaties van mijn. De stimuli werden gescoord door drie beoordelaars via een internetapplicatie. In de literatuur worden doorgaans twee uitspraakvarianten onderscheiden: de {\textquoteright}volle{\textquoteright} vorm mijn en de {\textquoteright}doffe{\textquoteright} vorm m{\textquoteright}n. We gaan na of dit inderdaad de enige varianten zijn die in ons corpus voorkomen. Vervolgens onderzoeken we de invloed van de variabelen land, leeftijd en sekse, en besteden daarbij ook aandacht aan factoren als aanwezigheid van klemtoon, toepassing van taalnormen en regionale herkomst van de spreker.

}, author = {Hanne Kloots and Steven Gillis and Marc Swerts} } @article {262, title = {Hebben Nederlandse kinderen een voorkeur voor trocha{\"\i}sche productievormen?}, year = {2001}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Jonge kinderen kunnen meersyllabische woorden nog niet op een getrouwe manier reproduceren. Vaak worden meersyllabische woorden getrunceerd: er worden syllabes weggelaten. Volgens de huidige theorie{\"e}n (Fikkert, 1994; Wijnen, Krikhaar \& den Os, 1994) heeft dit te maken met een ritmische voorkeur voor trocha{\"\i}sche woorden. Woorden die niet in een trocha{\"\i}sch ritme passen, worden getrunceerd. In deze paper evalueren we deze verklaring aan de hand van twee kindertaalcorpora (Gillis, 1984; Fikkert, 1994; Levelt, 1994). We testen 3 predicties. (1) Jambische woorden worden vaker getrunceerd dan trocha{\"\i}sche woorden. (2) Getrunceerde producties hebben een trocha{\"\i}sch ritme. (3) De segmentele structuur van de target woorden is niet relevant. Twee van de drie predicties worden tegengesproken door de data. We bespreken de gevolgen hiervan voor de huidige theorie.

}, author = {Helena Taelman and Steven Gillis} } @article {396, title = {Klemtoon, regels en lexicon: Een psycholingu{\"\i}stische benadering}, year = {2001}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Antwerpen, Belgium}, abstract = {

Binnen de literatuur omtrent de verwerving van het Nederlands klemtoonsysteem bestaat discussie over de vraag of dit proces regel-gebaseerd verloopt of veeleer lexicaal. In dit praatje leveren we een bijdrage tot deze discussie door te kijken naar het eindpunt van het proces, nl. de volwassen toestand.

We introduceren twee voorleestaken waarin volwassen moedertaalsprekers een aantal Nederlands-lijkende pseudo-woorden moeten beklemtonen. De stimuli werden gevarieerd op het aantal beschikbare lexicale buren en de (on)regelmatigheid van de klemtoonpatronen daarvan. We presenteren de resultaten van beide experimenten en bespreken de implicaties ervan voor hypotheses over een onderliggend verwerkingsmodel.

}, author = {Gert Durieux and Walter Daelemans and S. Frisson and Steven Gillis and Dominiek Sandra and Helena Taelman} } @article {261, title = {Waar komen syllaben vandaan?}, year = {2001}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Syllaben zijn lingu{\"\i}stische basiseenheden die kinderen al heel vroeg kennen. Jonge kinderen kunnen woorden in lettergrepen splitsen, hoewel er geen perceptuele of akoestische eigenschappen zijn die lettergreepgrenzen aanduiden. Wij suggereren de hypothese dat kinderen hun kennis over woordgrenzen gebruiken om syllabengrenzen te voorspellen. Een bijkomende vraag is of de kinderen hun kennis over woordgrenzen halen uit woorden van de input, van de intake, of van hun eigen output. Als case-study namen we de resultaten van experimenten door Gillis \& De Schutter (1996) met vijf- en zesjarigen die Nederlandse bisyllabische monomorfemen met {\'e}{\'e}n intervocalische consonant in lettergrepen splitsten. Woordgrensprobabiliteiten werden statistisch berekend in kindertaalcorpora en gebruikt om syllabengrenzen te voorspellen. Het syllabificatiegedrag van de vijf- en zesjarigen kon gesimuleerd worden door gebruik te maken van woordgrensprobabiliteiten van inhoudswoorden uit de input of de intake van kindertaalcorpora, gerepresenteerd in foneemcategorie{\"e}n. Dezelfde resultaten werden verkregen voor drie verschillende kindertaalcorpora.

}, author = {Evelyn Martens and Walter Daelemans and Steven Gillis and Helena Taelman} }